پیشروی سریع گروه طالبان در یک ماه گذشته باعث شد تا در کنار ولسوالی های زیادی که به تصرف این گروه درآمد، هشت گمرک و بندر تجارتی مهم نیز به دست‌ آن‌ها بیافتد. گمرک‌های مهمی چون اسلام قلعه و تورغندی و ابونصر فراهی در غرب افغانستان، شیرخان بندر و آی خانم در شمال افغانستان و اسپین بولدک و دند پتان در جنوب و شرق افغانستان را گروه طالبان تصرف کرده است.

اشغال این بندرهای تجاری به دست طالبان باعث شد تا فعالیت آن‌ها چند روزی متوقف شود و پس از آنکه تعدادی از این گمرک‌ها دوباره آغاز به کار کردند، درآمد حاصل از انتقال کالاهای تجاری وارداتی یا صادراتی افغانستان به جیب طالبان سرازیر شد و هنوز هم ادامه دارد. دولت تاکنون تنها توانسته است بندر تجارتی اسپین بولدک را از تصرف طالبان خارج کند.

حالا وزارت مالیه افغانستان اعلام کرده که تصرف این هفت بندر تجارتی باعث شده است دولت افغانستان در حدود سه میلیارد افغانی از درآمدهای خود را از دست بدهد. مقام‌های وزارت مالیه به رسانه‌ها گفته‌اند که در ماه جوزا، درآمد گمرک‌های افغانستان حدود هفت میلیارد و ۳۰۰ میلیون افغانی بوده؛ اما این درآمد در ماه سرطان به چهار میلیارد و ۶۰۰ میلیون افغانی کاهش پیدا کرده است.

به گفته مقام‌های وزارت مالیه؛ آنان نمی‌دانند که درآمد گمرک‌هایی که در تصرف طالبان است به جیب چه‌ کسی می‌رود و چه کسی کالاها را از گمرک‌ها ترخیص می‌کند.

کاهش واردات از گمرک‌های در تصرف طالبان باعث شده است تا نرخ کالا به خصوص مواد اولیه به شدت بالا برود.

از سوی دیگر؛ گفته می‌شود کالاهایی که طالبان از گمرک‌ها ترخیص می‌کنند، ارزش‌گذاری نمی‌شوند. به‌طور مثال، محصول یک کانتینر حاوی کالاهای لوکس مانند کامپیوتر و لپ‌تاپ و حتا موبایل، همانقدر ارزش‌گذاری می‌شود که یک کانتینر گندم یا آرد. طالبان از هر موتر باربری به‌صورت نقدی بر اساس ظرفیت حمل بار محصول دریافت می‌کند.

سقوط بندرهای تجاری و کاهش درآمدهای دولت باعث شده است تا بخشی از فعالیت‌های دولت با رکود روبه‌رو شود. گفته می‌شود رییس‌جمهور افغانستان حدود دو هفته قبل به تعدادی از وزارتخانه‌ها دستور داده است تا پروژه‌های انکشافی خود را که از طریق بودجه اختیاری (بودجه از محل درآمدهای دولت) تامین مالی می‌شوند، به حالت تعلیق درآورند. دلیل تعلیق این پروژه‌ها، کمبود بودجه اعلام شده است.

حالا دولت افغانستان در پی آن است تا دوباره بندرهای تجاری را از دست طالبان در بیاورد. گفته می‌شود وزارت‌های داخله و دفاع افغانستان در حال آماده‌سازی نیروهای امنیتی برای تصرف دوباره بندرهای تجاری‌اند؛ اما با تمام این اوضاع، باز هم کسری درآمد دولت افغانستان پابرجا خواهد ماند. طالبان هم که به درآمدهای میلیونی از گمرک‌های هفت‌گانه افغانستان در یک ماه گذشته عادت کرده‌اند، به این سادگی‌ها حاضر نیستند گمرک‌های افغانستان را رها کنند.

آریاتودی – بخش دیدگاه و تحلیل

Print Friendly, PDF & Email