هسته مرکزی القاعده بخش‌ اول ویدیویی به سبک مستند را منتشر کرده که در آن بار دیگر بر موضع قاطع خود علیه هر‌گونه “توهین‌” به پیامبر اسلام تاکید می‌کند و چنین “خطایی” را سزاوار مرگ می‌داند.

این ویدیوی ۴۱ دقیقه‌ای – که عنوان آن در انگلیسی “خطای نابخشودنی” است- روز ۱۵ جولای توسط بازوی رسانه‌ای القاعده موسوم به “الصحاب” در پیام‌‌رسان‌های تلگرام و راکت‌چت منتشر شد. این ویدیو به زبان عربی است و زیرنویس انگلیسی دارد.

این فلم “توهین‌” به پیامبر اسلام را بخشی از یک توطئه وسیع‌تر برای جنگ علیه اسلام می‌داند و فرانسه را به رهبری این “کارزار” متهم می‌کند.

این ویدیو که راوی در آن دیده نمی‌شود، از تصاویر آرشیوی القاعده و رهبران آن از جمله ایمن الظواهری که در حال حاضر در راس این گروه قرار دارد، ساخته شده است. از نوامبر ۲۰۲۰ که شایعه شد رهبر مصری القاعده به مرگ طبیعی از دنیا رفته، او هنوز در هیچ ویدیوی جدیدی ظاهر نشده است.

تصاویر آرشیوی

رهبر القاعده دو بار در این فلم حضور می‌یابد: بار اول در یک برش ویدیویی و بار دوم صدایش روی تصویر ثابتی از او پخش می‌شود.

موقع پخش ویدیوی ایمن‌ الظواهری نام او در گوشه بالای صفحه به عنوان بخشی از این فلم جدید ظاهر می‌شود اما در کنار آن نه از جمله “خداوند او را حفظ کند” که برای افراد زنده به کار می‌رود خبری هست و نه از عبارت “خداوند او را رحمت کند” که برای مردگان استفاده می‌شود. در کلیپ صوتی که از او پخش می‌شود، جمله خداوند او را حفظ کند در پایین صفحه دیده می‌شود اما ظاهرا جدید نیست و به همان تصاویر آرشیوی مربوط می‌شود.

این ویدیو که در آگهی تبلیغاتی‌اش هیچ اشاره به موضوع یا محتوای آن نشده بود، احتمالا باعث ناامیدی طرفداران القاعده شده چون از قرار معلوم آن‌ها منتظر ویدیویی بودند که اطلاعاتی از وضعیت سلامت یا زنده بودن الظواهری ارایه دهد.

پس از انتشار ویدیویی مشابه در ماه می که کلیپ‌های قدیمی از الظواهری در آن نشان داده می‌شد، هواداران گروه‌های رقیب القاعده از جمله گروه تروریستی داعش در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها، از این کار به عنوان “تاییدی” بر مرگ رهبر القاعده یاد کردند.

این واقعیت که در این فلم جدید هیچ یک از اعضای ارشد کنونی القاعده حضور ندارند و بخش عمده آن از صحبت‌ها و برش‌های ویدیویی مربوط به رهبران درگذشته یا تصاویر آرشیوی مقام‌های فعلی آن تشکیل شده، نشان می‌دهد این گروه به اندازه گذشته شخصیت‌های شناخته شده‌‌ای که بتوانند پیامش را منتقل کنند، در اختیار ندارد.

بیشتر افرادی که در ویدیوهای الصحاب حضور می‌یافتند، کشته شده‌‌اند از جمله حسام عبدالرووف، مدیر رسانه‌‌های القاعده که اکتوبر ۲۰۲۰ در افغانستان کشته شد و آدم یحیا غدن ( معروف به عزام الامریکی)، عضو امریکایی این گروه و از شخصیت‌های مهم رسانه‌ای آن که جنوری ۲۰۱۵ در جریان حمله هواپیماهای بی سرنشین سی‌آی‌ای در پاکستان به قتل رسید.

در عین حال؛ حضور ایمن الظواهری در ویدیوهای معدودی که القاعده منتشر می‌کند، همچنان به تصاویر آرشیوی از قبل ضبط شده محدود می‌شود.

تمجید از حملات “انتقام‌جویانه”

این فلم ویدیویی از حملات مرگبار گذشته علیه “خطا‌کارانی” که به پیامبر اسلام “توهین” کرده‌ بودند، با افتخار یاد می‌کند و مهاجمان را الگویی می‌داند که باید از آن‌ها سرمشق گرفته شود.

از جمله حملاتی که به آن‌ها اشاره می‌شود عبارتند از: حمله سال ۲۰۱۵ به دفتر مجله طنز فرانسوی شارلی ابدو در پاریس، قتل متفکران و وبلاگ‌نویسان غیر‌مذهبی در بنگلادش که اغلب در ۲۰۱۵ به وقوع پیوستند، حمله سال ۲۰۱۲ به سفارت امریکا در بنغازی که طی آن سفیر امریکا کشته شد، انفجار انتحاری سال ۲۰۰۸ در سفارت دنمارک در اسلام آباد پاکستان با استفاده از یک موتر بمب‌گذاری شده و قتل تیو ون‌ گوگ، فلمساز هالندی در سال ۲۰۰۴ به دست یک اسلام‌گرای افراطی به نام محمد بویری در آمستردام.

در طول این فلم یک کلیپ صوتی از عاصم عمر، رهبر شاخه القاعده در شبه‌قاره هند که بنابر گزارش‌ها در ۲۰۱۹ کشته شده، پخش می‌شود که می‌گوید حملات علیه نخبگان بنگلادشی طبق دستوری انجام شد که الظواهری به شاخه‌های این گروه داده بود.

هر چند در این ویدیوی جدید به بازنشر کاریکاتور پیامبر اسلام توسط مجله شارلی ابدو در سپتمبر ۲۰۲۰ اشاره می‌شود اما از حملاتی که مهاجمان جهادی در واکنش به این اقدام عمدتا در فرانسه انجام داده‌اند، حرفی به میان نمی آید و این در حالی است که القاعده پیشتر در بیانیه‌ای از این حملات تمجید کرده بود. حملاتی که این ویدیو با افتخار از آن‌ها یاد می‌‌کند اغلب قدیمی و مربوط به گذشته هستند.

القاعده در این ویدیو بر موضع قاطع خود علیه “توهین” به پیامبر اسلام چه به صورت کلامی، چه در قالب نقاشی یا هر روش ترسیم دیگر تاکید می‌کند و آن را “توجیه ناپذیر”، “نابخشودنی” ، “غیرقابل مذاکره” و سزاوار مرگ می‌داند.

در این ویدیو القاعده علاوه بر حمایت از آرمان فلسطین، قاطعانه بر دفاع از پیامبر اسلام تاکید کرده و این دو موضوع را در مرکز پیام خود قرار داده است.

راوی این ویدیو از تمایل القاعده به تمرکز بر روی این موضوع و آگاهی‌رسانی نسبت به “جنگ علیه اسلام” حرف می‌زند و می‌گوید این باید به “آرمان اصلی امت اسلام” تبدیل شود.

راوی “خشم” مسلمانان و اعتراضات گسترده آن‌ها در دفاع از پیامبر اسلام را نتیجه تلاش‌های شخصیت‌های مهم جهادگرا برای انتقال پیام و راه انداختن کارزارهای “آگاهی‌رسانی” طی سال‌های اخیر می‌داند.

انگشت اتهام به سوی فرانسه

دور از انتظار نبود که ویدیوی القاعده روی فرانسه انگشت بگذارد و مسوولان این کشور را هدف انتقادها و سخنان تحریک‌آمیز خود قرار دهد. در صحنه اول این فلم، امانویل مکرون،‌ رییس جمهوری فرانسه را می‌بینیم که پس از چند لحظه صورتش گلوله باران می‌شود.

این گروه دولت فرانسه را به “رهبری” “کارزاری” علیه اسلام مسلمانان متهم می‌کند.

القاعده در این ویدیو برای چندمین بار به سخنرانی مکرون در اکتوبر ۲۰۲۰ اشاره می‌کند. رییس‌ جمهوری فرانسه در آن سخنرانی از برنامه‌های جدیدش برای مبارزه با “اسلام‌گرایی جدایی‌طلبانه” حرف زده و از اسلام به عنوان دینی “بحران‌زده” نام برده بود. در این ویدیو همچنین به دفاع مکرون از آزادی بیان از جمله در رابطه با کاریکاتورهای پیامبر اسلام اشاره شده است.

القاعده در این ویدیو آنچه سیاست‌های بی‌رحمانه فرانسه “علیه مسلمانان” می‌نامد را محکوم و از “استندردهای دوگانه” این کشور در حمایت از آزادی‌های سکولار همزمان با “محدود کردن” آزادی‌های مسلمانان انتقاد می‌کند.

در اواخر سال ۲۰۲۰ و به دنبال رشته حملاتی در فرانسه از جمله قتل سامویل پتی معلم مدرسه در ماه اکتوبر، دولت این کشور با هدف مبارزه با “اسلام‌گرایی افراطی” برخی اقدامات را در دستور کار خود قرار داد.

از ماه سپتمبر که شارلی ابدو کاریکاتورهای پیامبر اسلام را بازنشر کرد؛ القاعده و شاخه‌هایش حملات شدیدی را علیه هر‌گونه توهین نسبت به پیامبر اسلام ترتیب داده‌اند. شاخه القاعده در ساحل ادعا کرده برای گرفتن انتقام پیامبر اسلام چندین حمله علیه سربازان فرانسوی در مالی انجام داده‌ است.

القاعده و شاخه‌هایش همچنین حملات غیرمرتبط با گروه‌های جهادی که از ماه سپتمبر تاکنون در فرانسه انجام شده‌اند را مورد تمجید قرار داده‌اند.

القاعده‌ و شاخه‌هایش در پیام‌های ماه‌های اخیر خود به طور مکرر به این نکته اشاره کرده‌اند که “توهین” به پیامبر اسلام در فرانسه به موضع “رسمی” دولت و امری “متداول” تبدیل شده است.

القاعده علاوه بر این فرانسه را برای دخالت در امور کشورهای مسلمان و ایفای نقشی عمده و تاثیرگذار در تضعیف قیام‌های بهار عربی از طریق حمایت از “انقلاب‌‌ متقابل” در کشورهای آشوب زده، سرزنش می‌کند.

کشور دیگری که در این ویدیو روی آن انگشت گذاشته می‌شود، عربستان سعودی است. القاعده به تلاش‌های این کشور برای سرکوب واعظان و آموز‌ه‌های افراطی به ویژه در برنامه درسی مدارس و همین‌طور راه‌اندازی مرکز جهانی مبارزه با افراط‌گرایی در سال ۲۰۱۷ به منظور مقابله با پیام‌ها و ایده‌های افراطی اشاره می‌کند.

صفی از چهره‌های مهم

در این ویدیو تعداد زیادی از شخصیت‌های مهم اسلام‌گرای افراطی دیده می‌شوند که بیشترشان مرده‌اند. چهره‌هایی که بر پیام القاعده مبنی بر تقدس نام پیامبر و توطئه “جنگ علیه اسلام” تاکید می‌کنند.

ایمن‌ الظواهری، رهبر کنونی و اسامه بن لادن، رهبر پیشین القاعده که در ۲۰۱۱ در پاکستان کشته شد، از جمله این چهره‌ها هستند؛ همچنین تعدادی از اعضای ارشد این گروه در یمن، سومالی، افریقا، شبه‌قاره هند که در قید حیات هستند و ملا محمد عمر، رهبر پیشین طالبان.

در این ویدیو همچنین تصاویر دو روحانی افراطی ساکن اردن دیده می‌شود که در حال حاضر در دو سوی طیف جهادگرایی قرار دارند: ابو‌‌قتاده الفلسطینی که حالا عملگرا شده و ابومحمد المقدیسی که یک روحانی به شدت افراطی است.

جالب اینجاست که المقدیسی به تازگی در ملا عام از القاعده انتقاد کرده و گفته است که این گروه یا از مسیر خود “گمراه” شده است و یا عوامل خارجی در آن “نفوذ” کرده‌اند. این انتقادها پس از حمایت‌های اخیر القاعده از گروه فلسطینی حماس شکل گرفت، گروهی که در میان جهادگرایان منفور هستند.

اما حامیان افراطی المقدیسی، اشاره مثبت به این روحانی تفرقه‌انگیز در ویدیوی اخیر را اثباتی بر حقانیت خود در دفاع از او در برابر انتقادهای جهادگرایان عمل‌گرا قلمداد کردند.

“جلاد المرجئه”، یکی از حامیان سرشناس القاعده در تلگرام نوشته است که این یک “سیلی در صورت تمامی ابلهان و منافقانی” است که تصور می‌کردند القاعده به دلیل انتقادهای المقیسی از او دوری خواهد کرد. او به این نکته که القاعده در ویدیوی جدید خود المقدیسی را در کنار سایر شخصیت‌های مهم افراطی قرار داده،‌ اشاره می‌کند و آن را مهر تاییدی بر اعتبار او در میان جهادگرایان می‌داند.

بی بی سی

آریاتودی – بخش دیدگاه و تحلیل

Print Friendly, PDF & Email