سقوط سرسام‌آور ارزش پول ملی افغانستان در مقابل دالر ضمن آنکه نگرانی گسترده مردم را در پی داشته، مقام‌های امارت طالبان را نیز نگران کرده است.

به گزارش بخش اجتماعی آریاتودی؛ بانک مرکزی افغانستان که اینک زیر نظر طالبان اداره می‌شود، دوشنبه اعلام کرد که در روز سه‌شنبه، ۱۰ میلیون دالر از ذخایر ارزی این بانک را به بازار آزاد تزریق خواهد کرد.

در یک هفته گذشته، نرخ ارز در افغانستان جهشی ناگهانی یافت و ارزش برابری یک دالر آمریکا ظرف یک هفته، حدود چهار افغانی جهش کرد و روز دوشنبه به سقف ۹۵ افغانی در هر دالر رسید؛ در حالی که آخر هفته گذشته، نرخ هر دالر حدود ۹۰ تا ۹۱ افغانی در نوسان بود.

نرخ ۹۵ افغانی معادل یک دالر بالاترین قیمت دالر در افغانستان در ۲۰ سال گذشته است. پس از سقوط جمهوریت در افغانستان و حاکمیت طالبان، وضعیت اقتصادی در این کشور به‌شدت بحرانی و تقریبا تمامی فعالیت‌های دولتی و خصوصی در حوزه اقتصاد، متوقف شد.

بانک‌های خصوصی افغانستان که بخش عمده معاملات اقتصادی در این کشور را به خود اختصاص داده بودند، به دلیل هجوم یک‌باره مردم، از دادن پول نقد به مردم بازماندند. به دلیل اینکه ذخایر ارزی این بانک‌ها به صورت معمول در بانک مرکزی قرار داشت، دسترسی بانک‌های خصوصی به ذخایر خود که در اصل پول مردم بود، کاهش یافت. یک ماه پس از سقوط دولت پیشین افغانستان، بانک‌های خصوصی فعالیت‌ خود را به شکلی محدود آغاز کردند اما این فعالیت‌ها نتوانستند به معاملات تجاری بزرگ کمک کنند؛ به همین دلیل بحران ارزی افغانستان بیشتر شد.

کارشناسان اقتصادی نبود امکانات ارزی و کمبود نقدینگی را مهم‌ترین دلیل افزایش قیمت ارز در افغانستان می‌دانند. فایض (اسم مستعار)، از سرمایه‌گذاران افغان که در حال حاضر در آمریکا زندگی می‌کند، به ایندیپندنت می‌گوید: «سقوط ارزش پول افغانستان در مقابل دالر از همان آغاز سلطه طالبان پیش‌بینی می‌شد. حکومت سابق افغانستان هر هفته ۵۰ میلیون دالر به بازار وارد می‌کرد. همچنین نهادهای بین‌المللی، نیروهای ناتو و حتی افغان‌هایی که از خارج برای خانواده‌های خود در افغانستان پول می‌فرستادند هم ماهانه تا ۳۰۰ میلیون دالر ارز به بازار افغانستان وارد می‌کردند.»

به گفته فایض، این مقدار پول ورودی کافی بود تا ثبات قیمت ارز در افغانستان تا حد زیادی تضمین شود؛ اما حالا نه بانک مرکزی ارزی تزریق می‌کند و نه  نهادهای بین‌المللی وجود دارند تا دالر به بازار وارد کنند.

فایض می‌افزاید: «کمک‌های جامعه جهانی حتی به صورت نقدی هم دردی از نوسان بازار ارز افغانستان دوا نمی‌کند، زیرا ۱۰۰  یا ۲۰۰ میلیون دالر که به صورت کمک به افغانستان وارد می‌شود، پول زیادی نیست که ثبات بازار ارز را سبب شود.»

معاملات اقتصادی به خصوص واردات به افغانستان به دالر صورت می‌گیرد؛ در حالی که تمام درآمد مردم و خرج روزانه آن‌ها با افغانی است. همین مسئله باعث می‌شود تا وضعیت از این هم بدتر شود. فایض معتقد است افزایش نرخ دالر در مقابل افغانی از این هم بیشتر می‌شود و تا ۱۵۰ افغانی هم خواهد رسید. بنابراین از دید او، تزریق ۱۰ میلیون دالر به بازار ارز افغانستان، کوچک‌ترین اثری نخواهد داشت؛ جز اینکه برای چند ساعات تغییری نامحسوس در بهای ارز به وجود بیاورد.

از سوی دیگر، افزایش نرخ دالر در افغانستان دلایل دیگری نیز دارد. اتحادیه صرافان افغانستان به‌تازگی اعلام کرده است که روزانه میلیون‌ها دالر از افغانستان به پاکستان قاچاق می‌شود.

از سویی،‌ امرالله صالح، معاون اول رئیس‌جمهوری پیشین افغانستان، در توییتر نوشته است که پاکستان به‌تازگی چاپ پول افغانی را آغاز کرده و آن را به  طالبان تحویل می‌دهد. به باور آقای صالح، این مسئله پول افغانستان را به کاغذی بی‌ارزش تبدیل خواهد کرد.

تا سالیان دراز و در دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شمسی، نرخ دالر در مقابل پول ملی افغانستان ثابت بود تا حدود ۱۵ سال  ارزش دالر در بازار ارز افغانستان، از ۴۵ تا ۵۰ افغانی در نوسان بود. با روی کار آمدن اشرف غنی و کاهش کمک‌های جهانی در سال ۲۰۱۵ و در کنار آن کاهش فعالیت‌های اقتصادی ناشی از گسترش جنگ، نرخ دالر به تدریج افزایش یافت؛ چنانچه تا چند ماه قبل و در روزهای سقوط دولت پیشین افغانستان، نرخ یک دالر به ۷۹ افغانی رسیده بود.

ایندیپندنت

آریاتودی – بخش دیدگاه و تحلیل

Print Friendly, PDF & Email