بریتانیا در ماه دسمبر گذشته اعلام کرد نوع مسری‌تر ویروس کرونا در این کشور در حال شیوع گسترده است؛ اما غیر از این گونه، چندین گونه جهش‌یافته دیگر، در مناطق مختلف جهان شناسایی شده‌اند.

به گزارش آریاتودی به نقل از یورونیوز؛ وقتی ویروسی از یک ویروس دیگر تکثیر می‌شود، اغلب تغییراتی پیدا می‌کند که به این تغییرات جهش گفته می‌شود. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید که وقتی ویروسی «یک یا چند جهش جدید» داشته باشد گونه جدید ایجاد می‌شود.

تغییرات در ویروس کرونا غیرعادی نیست. ویروس‌ها با مبتلا کردن افراد بیشتر، دچار جهش می‌شوند اما متخصصان می‌گویند که تغییرات در ویروس کرونا با نام علمی SARS-CoV-2  کندتر است.

تاکنون چه چیزهایی درباره گونه‌های جهش‌یافته ویروس در بریتانیا، افریقای جنوبی، برازیل و کالیفرنیا می‌دانیم؟

گونه بریتانیا

بریتانیا یکی از نخستین کشورهایی بود که گونه‌ای از کرونا را که مسری‌تر است شناسایی کرد.

مت هانکوک، وزیر بهداشت بریتانیا روز ۱۴ دسمبر در مجلس عوام این کشور اعلام کرد این گونه جدید در لندن و جنوب شرقی بریتانیا در حال گسترش است و به سرعت جایگزین گونه‌های دیگر می‌شود.

این گونه با نام بی.۷.۱.۱. (B.1.1.7) معرفی شده است. مقامات در آن زمان محدودیت‌های گسترده‌ای را برای جابجایی‌ها در سراسر بریتانیا اعلام کردند اما سفر به خارج از این کشور ممنوع نشد که این موضوع باعث شیوع آن در کشورهای دیگر شد.

مارتین مک‌کی، استاد دانشگاه در لندن به یورونیوز گفت: «در کشورهایی مانند دنمارک می‌توانیم ببینیم که نوع قدیمی در حال از بین رفتن و جایگزینی با نوع جدید است».

وی با اطمینان گفت که این اتفاق در کشورهای دیگر نیز رخ داده است.

یکی از تغییراتی که این گونه را متمایز کرده، جهش N501Y است که در منطقه پروتیین شاخ سنبله ویروس رخ داده است. پروتیین سنبله نقش اصلی را در ورود ویروس به سلول‌های بدن انسان و تکثیر آن ایفا می‌کند.

دکتر الینور گونت از دانشگاه ادینبورگ گفت: «این جهش، دست کم در شرایط آزمایشگاهی به پروتیین اجازه می‌دهد تا با قدرت بیشتری به پروتئین موجود در سطح سلول وصل شود».

طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت این گونه تاکنون در ۷۰ کشور شناسایی شده است.

گونه افریقای جنوبی

مقامات افریقای جنوبی در تاریخ ۱۸ دسمبر برای نخستین بار اعلام کردند که یک گونه جهش یافته از ویروس کرونا در حال شیوع سریع در سه ولایت این کشور است که باعث نگرانی شده است.

آن‌ها این گونه جدید را 501Y.V2 معرفی کردند و دریافتند که در افزایش مواد ابتلا در جنوری در افریقای جنوبی نقش داشته است.

تعیین توالی ژنومی نشان دادن که این گونه با گونه جهش‌یافته بریتانیایی متفاوت است؛ اما هر دو جهش N501Y در پروتیین سنبله است. این نگرانی وجود دارد که ممکن است واکسین‌هایی که تاکنون تولید شده‌اند در برابر این گونه موثر نباشند.

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده امریکا می‌گوید: «برخی شواهد نشان می‌دهد که یکی از جهش‌های پروتیین سنبله با نام E484K  ممکن است در خنثاکردن برخی پادتن‌های پلی‌کلونال و مونوکلونال تاثیر بگذارد».

مطالعه‌ای که اخیر درباره گونه جهش‌یافته افریقای جنوبی انجام گرفته، نشان می‌دهد که جهش‌های دیگر در این گونه باعث می‌شود پادتن‌ها مشکلات بالقوه دیگری نیز در خنثاکردن ویروس داشته باشند.

طبق گفته محققان پژوهش اخیر، این موضوع می‌تواند هم بر میزان ابتلای مجدد و هم بر میزان اثر گذاری واکسین نقش داشته باشد.

شرکت بیوتکنولوژی مدرنا در تاریخ ۲۵ جنوری اعلام کرد گرچه واکسین این کشور در برابر این گونه موثر است اما برای احتیاط بیشتر در حال تولید یک تقویت‌کننده اضافی است.

گونه برازیلی

وزارت بهداشت جاپان در تاریخ ۱۰ جنوری اعلام کرد که یک گونه جدید ویروس که از برازیل نشات گرفته در چهار مسافر به مقصد این کشور شناسایی شد.

طبق گفته مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده، این گونه P.1 معرفی شد و شامل ۱۷ تغییر خاص در اسید آمینه و سه حذف است.

این گونه، دو تغییر در پروتیین سنبله دارد که مشابه گونه افریقای جنوبی است. بنابراین این موضوع باعث ایجاد نگرانی‌ها درباره مقاومت ویروس به واکسین شده است.

مطالعه مشترکی محققان بریتانیایی و برازیلی که در سایت ویروس شناسی منتشر شد نشان می‌دهد که بین تاریخ ۱۵ تا ۲۳ دسمبر در شهر مانائوس آمازون گونه P.1 در ۴۲ درصد نمونه‌های جمع‌آوری شده ویروس کرونا شناسایی شدند.

گونه کالیفرنیا

کشف گونه بریتانیایی در دسمبر ۲۰۲۰ باعث شد تا دانشمندان در ایالت کالیفرنیای امریکا در نمونه‌های خود از ویروس کرونا به دنبال این گونه باشند.

اما در حالی که آن‌ها تنها چند نمونه اندک از گونه بریتانیایی را پیدا کردند؛ اما با گونه‌های دیگری روبرو شدند که به نظر می‌رسد منشا آن خود کالیفرنیا باشد.

این گونه با نام CAL.20C معرفی شد که تنها در یک روز در اواسط جنوری نیمی از ژنوم ویروس‌های جمع‌آوری در آزمایشگاه‌های لس‌آنجلس را به خود اختصاص داد.

اما محققان به رسانه‌ها گفتند که بر خلاف گونه بریتانیایی هنوز هیچ مدرکی وجود ندارد که این گونه مسری‌تر یا مرگبارتر از سایر گونه‌های این ویروس باشد.

شناسایی گونه‌ای جدید در جاپان

از سوی دیگر؛ جاپان روز ۲۲ فبروی (۴ حوت/اسفند) تایید کرد که گونه جدیدی از کووید-۱۹ را شناسایی کرده است که در یک مرکز نگهداری مهاجران در توکیو شیوع پیدا کرده است. دولت در حال بررسی این گونه جهش یافته است چراکه ممکن است مقاومت بیشتری در مقابل واکسین‌های موجود داشته باشد.

طبق اطلاعات اولیه، به نظر می‌رسد که منشا این گونه خارج از جاپان باشد اما به گفته موسسه ملی بیماری‌های عفونی، این گونه با سایر گونه‌ها که به طور پراکنده در جاپان شناسایی شده‌اند، متفاوت است. در این گونه جهش E484K روی پروتیین سنبله ویروس کرونا رخ داده است که در گونه‌های دیگر هم شناسایی شده بود که این موضوع می‌تواند اثربخشی واکسین‌ها را به خطر اندازد.

طبق گزارش وزارت بهداشت جاپان، تاکنون ۱۵۱ مورد ابتلا از گونه‌های بریتانیایی، افریقای جنوبی و برازیلی در خاک این کشور شناسایی شده است.

آیا می‌توان گونه‌های جهش یافته را مهار کرد؟

اما سوالی که بین مردم مطرح می‌شود این است که آیا گونه‌های جهش یافته قابل درمان است یا واکسین می‌تواند در پیشگیری از این گونه‌ها موثر باشد. دگتر گانت می‌گوید: «اگر ۱۰۰ درصد جمعیت یک کشور هر دو دوز واکسین را دریافت کنند توانایی انتشار ویروس بسیار محدود خواهد شد. اما اگر اغلب افراد یک دوز واکسین زده باشند، این یک مزیت برای ویروس‌های دارای جهش است».

وی اضافه می‌کند: «به همین دلیل نگرانی‌های بین‌المللی درباره تصمیم برخی دولت‌ها برای به تاخیر انداختن تزریق دوز دوم واکسین وجود دارد. اگر افراد کمی در مقابل ویروس ایمن شوند احتمال ظهور گونه‌هایی که در مقابل واکسین مقاوم هستند بسیار بیشتر می‌شود».

از سوی دیگر؛ دکتر مک‌کی می‌گوید: «واکسین‌هایی که در دسترس هستند در برابر گونه بریتانیایی موثر هستند اما گونه‌های دیگری نیز در دنیا شناسایی شده‌اند که هنوز درباره آن‌ها سوالات زیادی وجود دارد». وی تاکید می‌کند، بنابراین باید به سرعت واکسیناسیون انجام گیرد.

آریاتودی – بخش اجتماعی

Print Friendly, PDF & Email