سال ۲۰۲۰ سالی سخت و مرگبار اما پرتحول برای افغانستان بود. در حالی‌که در سایر نقاط جهان، ویروس کرونا و تلفات ناشی از آن در صدر اخبار بود، برجسته‌ترین اخبار افغانستان همچنان مربوط به حملات طالبان بود که بیش از شش هزار کشته و مجروح برجا گذاشت.

گروه طالبان در سال ۲۰۲۰ میلادی، شیوه جنگی خود را تغییر دادند، دیپلوماسی خود را فعال‌تر کردند، با امریکا توافقنامه صلح امضا کردند و روابط منطقه‌ای خود را گسترش دادند. به رغم آن، در سالی‌ که گذشت شاهد ۱۸ هزار و ۲۰۰ حمله در مناطق مختلف کشور بودیم که هزاران کشته برجا گذاشت. مقام‌های افغان می‌گویند ۹۹ درصد این حملات را طالبان مرتکب شدند.

شورشیان برای تحمیل فشار بیشتر بر دولت، با هدف وادار کردن کابل به سازش سیاسی، حملات گسترده‌ای را برای تصرف مراکز ولایات قندهار و هلمند در جنوب کشور انجام دادند. از آنجا که این حملات ناکام بود، به بمب‌گذاری مغناطیسی، ترور خبرنگاران و کنشگران منتقد رو آوردند. آنها هیچگاه مسوولیت این اقدامات را به‌عهده نگرفتند.

به گفته سازمان ملل متحد؛ تنها در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۰ میلادی، نزدیک به ۶ هزار غیرنظامی در افغانستان کشته یا مجروح شدند. آمار سه ماه آخر سال تاکنون منتشر نشده ‌است.

علاوه بر میدان‌های داغ جنگ؛ نبرد تبلیغاتی طالبان و دولت افغانستان برای تسخیر افکار عمومی، فضای سیاسی را در سال ۲۰۲۰ به شدت زهرآگین کرد.

طالبان سرانجام در سپتمبر ۲۰۲۰ مجبور شدند؛ با نمایندگان دولت افغانستان مذاکرات تاریخی صلح را شروع کنند. البته آنها از یک سو مذاکره رو در رو کردند و از سوی دیگر تن به آتش‌بس ندادند و بر طبل جنگ و تبلیغات کوبیدند.

دولت افغانستان هم تا جایی‌که توانست علمای دینی کشور و جهان اسلام را بسیج کرد تا مشروعیت دینی جنگ فعلی در کشور را زیر سوال ببرد.

باد تغییر که در کاخ سفید رو به وزیدن نهاد، هم طالبان و هم دولت افغانستان گزینه‌های خود را بررسی کردند. موضع جو بایدن، ریيس جمهور منتخب امریکا، در قبال افغانستان روشن است؛ او هیچ تمایلی به ادامه حضور و درگیری امریکا در این کشور ندارد. در عین حال اما، از آن شتاب و هیاهوی دولت ترامپ و مشاورانش برای وضع قرارداد صلح و بازگشت پیروزمندانه طالبان به کابل هم خبری نیست. طالبان بیش از دولت، به این دلیل نگران شده ‌است که در دوره جو بایدن، تمام دستاوردهای آنها در توافقنامه صلح قطر به خطر بیافتد؛ از جمله تعهد امریکا به ترک کشور و فراهم‌کردن شرایط و برای بازگشت طالبان به قدرت پس از مذاکرات صلح.

نگرانی دولت و طالبان، باعث شد بعد از سه ماه کشمکش، سرانجام در خصوص چارچوب مذاکرات و زمان دور دوم مذاکرات به توافق برسند.

دو طرف مذاکره‌کننده پذیرفته‌اند که جنگ به بن‌بست رسیده است و امکان پیروزی هیچ‌یک از دو طرف وجود ندارد. مذاکره و صلح می‌تواند بهترین گزینه باشد و نتیجه برد برد در پیش داشته باشد.

با این حال؛ مردم افغانستان بار دیگر با بیم و امید، به سال پیش‌رو می‌نگرند. اگر همه‌چیز به درستی پیش رود و توافقنامه صلح با طالبان امضا شود، دل‌های زیادی شاد خواهد شد.

ایندیپندنت فارسی

آریاتودی – سعیده آریانژاد/ بخش دیدگاه و تحلیل

Print Friendly, PDF & Email