معاون هیات مذاکره کننده طالبان شیرمحمدعباس استانکزی حدود ۶۰ سال پیش در ولسوالی «برکی برک» ولایت لوگر به دنیا آمد. او دوران ابتدایی را در منطقه خود گذراند و سپس راهی کابل شد و به دروس نظامی علاقه‌مند شد.

در دهه هفتاد میلادی که ارتش‌های افغانستان و هند توافقنامه همکاری با یکدیگر داشتند؛ استانکزی از فرصت استفاده کرد و برای کسب تحصیلات نظامی راهی هند شد. دروس نظامی را در دامنه کوه‌های هیمالیا در دهرادون، یکی از معتبرترین آکادمی‌های نظامی جهان در هند، آموخت و همزمان، زبان‌های انگلیسی و اردو را نیز فرا گرفت.

او در همان دوران جوانی و در جامعه آزاد هند، صفات و خصوصیات محافظه‌کارانه‌ای از خود نشان داد. تنها گوشت حلال می‌خورد و از صرف مشروبات الکلی خودداری می‌کرد.

عبدالرازق صمدی که با استانکزی در هند هم‌دوره بوده است؛ به نیویارک تایمز گفته است که «او خیلی منظم، متمرکز و سازمان‌یافته بود. حتا اگر سیگرت می‌کشید، از ما پنهان می‌کرد».

تحولات سیاسی در افغانستان تند و پی‌در‌پی رخ می‌داد و می‌گذشت و در نهایت شوروی در سال ۱۹۷۹ میلادی به افغانستان هجوم برد تا از دولت مورد حمایت مسکو پشتیبانی کند. استانکزی که دیگر سیاسی شده بود، به جای بازگشت به کابل و خدمت در ارتش افغانستان، با شماری از همصنفی‌هایش راه پاکستان را در پیش گرفت و به گروه‌های مجاهدین ضدشوروی پیوست.

او ابتدا عضو حرکت انقلاب اسلامی مولوی محمد نبی محمدی شد و سپس به حزب اتحاد اسلامی عبدرب‌الرسول سیاف که از پشتیبانی گسترده حامیان عربی برخوردار بود، به عنوان فرمانده به جبهه جنوب غرب پیوست.

تسلط او بر زبان انگلیسی و آموزش نظامی در یکی از برترین آکادمی‌های نظامی جهان، او را محبوب استخبارات ارتش پاکستان کرد.

او به تدریج در حزب عبدالرب‌الرسول سیاف ارتقا یافت و فرمانده ارشد شد. نقش او هماهنگی با اطلاعات نظامی پاکستان (آی اس آی) بود که تا به امروز برایش مفید تمام شده است.

در سال‌های حاکمیت طالبان بر افغانستان، شیرمحمدعباس استانکزی به تدریج رشد کرد و به معاونت وزارت خارجه طالبان زیر نظر مولوی وکیل احمد متوکل رسید. او در آن دوران به خاطر شناختش از دنیای بیرون و تسلطش به زبان‌های فارسی، پشتو، انگلیسی، عربی و اردو، بیشترین ارتباط طالبان را با جهان خارج تامین می‌کرد و بر پایه همان توانایی‌ها، با مقام‌های غربی نیز رابطه همکاری برقرار کرد. یک بار در شرایطی که طالبان بر کابل سیطره داشت؛ استانکزی در راستای تلاش برای به رسمیت شناساندن دولت آن گروه راهی واشنگتن شد تا نظر دولت بیل کلینتون را نسبت به طالبان تغییر دهد، اما ناکام ماند.

او دو سال در دفتر قطر زیر نظر سید طیب آغا (سخنگوی ملاعمر) که رییس دفتر قطر شده بود؛ کار کرد. اما پس از اعتراض و استعفای طیب آغا به خاطر پنهان نگهداشتن مرگ ملاعمر، در اگست ۲۰۱۵ ریيس دفتر قطر شد.

استانکزی چندین سال طرف اصلی خلیلزاد و مذاکره‌کنندگان روسی، چینی، قطری، ایرانی و چندین کشور دیگر ذینفع در افغانستان بود تا یک موج دیگر تغییرات در سال  ۲۰۱۸، پای ملاعبدالغنی برادر، فرد شماره دوم گروه طالبان را به قطر کشاند و ریاست دفتر سیاسی را از ملا استانکزی گرفت. اما او همچنان در دفتر دوحه ماند و اکنون نیز نامش در میان اعضای هیات مذاکره‌کننده طالبان دیده می‌شود.

از ستانکزی به عنوان باتجربه‌ترین دیپلومات طالبان یاد می‌شود. او زبان انگلیسی را به راحتی حرف می‌زند و در تعامل با خبرنگاران غربی راحت است و ارتباطاتش با دنیای خارج از افغانستان – چه در دوران طالبان و چه پساطالبانی – بیشتر از بسیاری از هم‌قطارانش بوده است.

گاهی برخی سخنان تند او، مثلا در مورد لغو ارتش افغانستان که سپس تعدیل شد و به «اصلاحات» در ارتش محدود ماند، خبرساز شده است. اما زندگینامه او نشان می‌دهد که ملا شیرمحمدعباس استانکزی اکنون بیشتر در نقش «مذاکره‌کننده» برای رهبری طالبان است که ریشه در قندهار دارد.

منبع: ایندیپندنت

آریاتودی – بخش سیاست

Print Friendly, PDF & Email